صنایع شیمیاییکسب و کار

اسید فرمیک چیست؟ مشخصات و کاربرد فرمیک اسید

اسید فرمیک چیست؟

اسید فرمیک همانطور که از نامش پیدا است در دسته‌بندی کربوکسیلیک اسیدها قرار گرفته و خاصیت اسیدی بسیار ضعیفی دارد. اسید فرمیک (formic acid) را به نام‌های دیگری چون متانوئیک اسید، هیدروژن کربوکسیلیک اسید، فرمیلیک اسید و جوهر مورچه نیز می‌شناسند. امروزه از اسید فرمیک در صنایع نساجی، خوراکی و دامی استفاده فراوانی می‌کنند. اسید فرمیک به دو شکل مایع و جامد وجود دارد البته در طبیعت این اسید را می‌توان در بدن مورچه و زنبور دید به همین دلیل است که در گذشته اسید فرمیک را از تقطیر بدن مورچه به دست می‌آوردند.

جدول ویژگی‌های ساختاری فرمیک اسید (جوهر مورچه)

نام ماده اسید فرمیک_ formic acid
فرمول شیمیایی CH₂O₂
نقطه جوش 100.8 درجه سانتیگراد
نقطه ذوب 8.4 درجه سانتیگراد
جرم مولی 46.03 گرم درمول

 

ویژگی‌های اسید فرمیک

یکی از بارزترین ویژگی‌های اسید فرمیک واکنش سریع آن با اسیدهای قوی و آلومینیوم است،از این رو نباید در معرض اینگونه مواد در محیطی غیر از آزمایشگاه قرار بگیرد. در صورتی که در معرض تماس با الکل‌ها و اکسیدکننده‌های قوی قرار بگیرد خطر انفجار را در پیش خواهد داشت.

این اسید اگر در معرض تماس با سرب، فولاد و آهن قرار بگیرد سبب خوردگی آن‌ها می‌شود، اما اگر به روی آن‌ها زنگ آهن زده شود در برابر زنگ آهن بی‌اثر خواهد بود.

اسید فرمیک را در طبیعت می‌توان در بدن مورچه پیدا کرد، در سال‌های ابتدایی در قرن 15 که دانشمندان این اسید را در بدن مورجه کشف کردند توانستند از به تقطیر رساندن مورچه‌های مرده اسید فرمیک تولید کنند.

اسید فرمیک PH حدود 2 الی 3 دارد به همین دلیل برای مورچه به عنوان یک سلاح سمی عمل میکند به طوری که وقتی از بدنش خارج می‌شد در برخورد با هر موجودی او را می‌کشت.

جوهر مورچه

روش تولید و ساخت اسید فرمیک

تولید اسید فرمیک از راه واکنش‌های شیمیایی راه سخت و دشواری نیست تنها کافی است متانول و منواکسید کربن را در معرض تماس با یک باز قوی چون منواکسید سدیم قرار دهید تا با هم واکنش شیمیایی داشته باشند و زمانی که دمای این واکنش به 40 درجه برسد از هیدرولیز متیل فرمات بوجود آمده، اسید فرمیک ساخته خواهد شد.
اما به روش طبیعی اسید فرمیک در برگ گیاه گزنه، نیش زنبود و بدن مورچه تولید و ساخته خواهد شد.

کاربردهای اسید فرمیک

  • اسید فرمیک به عنوان یک ماده ضدعفونی‌کننده و آنتی باکتریال در غذای دام و طیور وجود دارد.
  • از این اسید در صنعت چرم سازی و دباغی استفاده می‌شود.
  • برای جلوگیری از خراب شدن غذای دام و طیور در فصل زمستان از آن استفاده می‌کنند، تنها کافیست مقداری از پودر اسید فرمیک را به روی غذا و علوفه‌ها بریزند تا از فساد و پوسیدگی آن جلوگیری کند.
  • در بخش دارویی و درمانی در ساخت انسولین کافئین استفاده خواهد شد.
  • در صنعت نساجی در بخش رنگ کردن پارچه‌ها از این اسید به شدت استفاده خواهد شد.

نکات ایمنی در حین کار با اسید فرمیک

اسید فرمیک با وجود اینکه خاصیت اسیدی بسیار پایینی دارد اما در دسته‌بندی اسیدها قرار گرفته است. این اسید نباید در معرض تماس با پوست و چشم قرار بگیرد، درغیر این صورت به دلیل اسیدی بودنش ممکن است سوختگی و آسیب‌های شدیدی به بدن وارد کند حتی بخار آن هم می‌تواند مشکلات بسیاری برای چشم و بینایی فرد ایجاد کند. پس بهتر است در حین کار با اسید فرمیک از دستکش کار، عینک کار و ماسک فیلتردار استفاده شود.

خصوصیات فیزیکی و شیمیایی اسید فرمیک

ساختار شیمیایی فرمیک اسید HCOOH  به این صورت است که یک اتم هیدروژن به گروه کربوکسیلیک متصل شده است. درست مانند ساختار شیمیایی اسید اسیتک با این تفاوت که به جای هیدروژن، یک گروه متیل به کربوکسیلیک متصل می‌شود و وزن مولکولی آن ۳/۴۶ است.

اسید فرمیک در آب، اتر، الکل و اکثر حلال‌های آلی قطبی کاملا محلول است، اما در هیدروکربن‌ها کمی حل می‌شود. این اسید در حالت مایع و جامد دارای شبکه‌ای نامحدود از مولکول‌هایی است که با پیوند هیدروژنی به هم متصل هستند. بیشتر خواص این ماده مانند خواص سایر اسیدهای کربوکسیلیک است، اما با این تفاوت که نمی‌تواند آسیل کلرید ایجاد کند.

اسید فرمیک  در طبیعت در نیش حشراتی مانند مورچه و زنبور و به عنوان  ماده گزش‌زا در برگ گزنه یافت می‌شود. ریشه‌ی لغوی فرمیک اسید از نام لاتینی مورچه Formica گرفته شده ‌است، چرا که این ترکیب اولین بار از تقطیر مورچه به دست آمد.

نحوه‌ی تهیه‌ی اسید فرمیک

برای اولین بار در سال ۱۶۷۱ جان ری بیولوژیست انگلیسی این اسید را از تقطیر توده‌ای از مورچه‌های مرده، جدا کرد.

سنتز شیمیایی فرمیک اسید سال‌ها بعد اولین بار توسط شیمیدان فرانسوی ژوزف گیلوساک از اسید هیدروسیانیک انجام گرفت. بعدها در سال ۱۸۵۵ شیمیدان فرانسوی دیگری به نام مارسلین بارتلوت اسید فرمیک را با استفاده از مونوکسید کربن سنتز کرد، که این روش امروزه نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

این روش به این صورت است که متانول و مونوکسید کربن در حضور یک باز قوی مانند منوکسید سدیم در فشار ۴۰ اتمسفر واکنش می‌دهند و متیل فرمات تولید می‌شود. سپس از آبکافت یا هیدرولیز متیل فرمات، اسید فرمیک ایجاد می‌شود.

کاربردهای اسید فرمیک

  • سنتز مواد شیمیایی و دارویی

اسید فرمیک به طور عمده در زمینه سنتز مواد شیمیایی استفاده می‌شود. این ماده در تولید کاتالیست آلومینیوم، سنتز مواد دارویی همچون انسولین و کافئین، سنتز پنتا اریتریتول به کار می‌رود. در تولید حشره‌کش‌ها، سموم نباتی و رنگ نساجی نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.
برخی از مشتقات اسید فرمیک مانند استرهای فرمات در صنعت خوشبوکننده‌ها استفاده می‌شوند.

  • صنایع غذایی

یکی از کاربردهای متداول اسید فرمیک در ذخیره‌سازی مواد غذایی و به عنوان مواد افزودنی صنایع غذایی است که از آن به عنوان یک مانع فعالیت‌های مخرب اسید لاکتیک استفاده می‌شود. همچنین در تولید روغن سویای اپوکسی شده نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

  • دباغی و تولید چرم

اسید فرمیک برای گندزدایی و خنثی کردن آهک در هنگام موزدایی پوست خام در صنعت دباغی مصرف می‌شود. همچنین در رنگرزی چرم به عنوان یکنواخت‌کننده مورد استفاده قرار می‌گیرد.

  • خوراک دام

به عنوان نگهدارنده (جلوگیری از فاسد شدن) و آنتی باکتریال در غذای دام و به منظور تسهیل در هضم علوفه دام‌ها اسید فرمیک افزوده می‌شود. در مرغداری‌ها برای از بین بردن باکتری سالمونلا به غذای طیور اضافه می‌شود.

  • صنایع نساجی

در نساجی برای پایدار نمودن رنگ بر روی الیاف، در رنگ‌آمیزی الیاف طبیعی و مصنوعی همچون پشم و نایلون و برای خنثی نمودن محلول قلیایی در هنگام شستشوی پارچه از فرمیک اسید استفاده می‌شود.

ایمنی و نگهداری اسید فرمیک

مایع یا بخار غلیظ فرمیک اسید در صورت تماس با پوست یا چشم بسیار خطرناک است. در صورت تماس پوست با مایع یا بخار آن ایجاد سوختگی شیمیایی روی پوست را شاهد خواهیم بود و در صورت تماس با چشم می‌تواند منجر به ایجاد آسیب‌های دائمی در چشم شود. تنفس بخار فرمیک اسید موجب تحریک و سوزش دستگاه نفسی می‌شود.
از آنجایی که ممکن است مقادیری کربن مونوکسید در بخارات این اسید موجود باشد باید در نگهداری، حمل و نقل و استفاده از آن نکات ایمنی کاملاً رعایت شود.

خرید اسید فرمیک

شیمی بازار به عنوان بورس آنلاین خرید و فروش مواد شیمیایی کمک شایانی به مصرف‌کنندگان مواد شیمیایی می‌کند تا بتوانند در فضایی کاملا شفاف به تامین‌کنندگان اسید فرمیک  از بین تولیدکنندگان، واردکنندگان و یا فروشندگان این ماده دسترسی داشته و بهترین تامین‌کننده اسید فرمیک را با توجه به نیاز خود یافته و مستقیما و بدون واسطه با او ارتباط برقرار نمایند.

فروش اسید فرمیک

تامین‌کنندگان اسید فرمیک می‌توانند نسبت به معرفی شرکت و مواد خود از امکانات شیمی بازار استفاده کرده و فعالیت خود را از طریق این پلتفرم در فضای کسب و کار دیجیتال بهتر و با هزینه‌ای مناسب‌تر توسعه دهند.

این مهم با امکاناتی همچون ایجاد پروفایل اختصاصی شرکت و درج آگهی فروش در شیمی بازار به آسانی ممکن خواهد بود.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا